Biesbosch.nu

Magazine juli/augustus 2006

 

sluit het venster om terug te gaan naar het magazine

De Tielse kroniek (Een tijdsbeeld in schrift)           
                      
Uit de 'Atlas van Stolk', copyright www.hrm-rotterdam.nl                           Henk van de Graaf

De kroniek
In de stad Tiel ligt een document, een oude kroniek uit de 15de en 16de eeuw. De Tielse kroniek. Na de vertaling in 1978 vanuit het Latijns naar het moderne Nederlands kan iedereen kennis nemen van de inhoud van dit unieke document. Beschrijvingen uit eerste hand van stormvloeden, epidemieŽn, (stads)branden, dijkdoorbraken en andere zaken maken dat de kroniek soms leest als een spannend boek.
Hoewel veel van de gebeurtenissen gesitueerd zijn in de omgeving van de dorpen Tiel en IJzendoorn aan de rivier de Waal, moeten de bewoners van de dorpen rond De Biesbosch regelmatig hetzelfde hebben doorstaan.
In een vijftal artikelen zullen we aan de hand van de kroniek trachten u een beeld te geven van de strijd tegen de elementen die de 16de eeuwse 'riviermensen' bijna dagelijks bezig hield.

De Tielse kroniek
Een geschiedenis van de lage landen van de volksverhuizingen tot het midden van de vijftiende eeuw met een vervolg over de jaren 1552 - 1566.

Deel 1: hoe het begon
Wat heeft De Biesbosch te maken met de stad Tiel?
Behalve dat de stad stroomopwaarts ervan ligt en het water van de Waal voor een deel door De Biesbosch stroomt niet zoveel zou je zeggen. Goed, vroeger werd er handel gedreven in griendhout, biezen en rietproducten en Tielenaren hadden er percelen grond en visrechten in bezit maar verder had De Biesbosch weinig met Tiel.

In 1975 kwam daar verandering in. Twee studenten van de Katholieke universiteit Nijmengen besluiten een deel van de 'Chronicon Tielense' te vertalen. Een oude kroniek uit de 15de en 16de eeuw. Hiermee wekken ze de belangstelling van de gemeente Tiel die in 1978 aan de twee, inmiddels afgestudeerde studenten een financiŽle bijdrage levert voor de vertaling van de kroniek. Aangevuld met twee historici kan de enorme klus beginnen.

Door de transcriptie van dit unieke document uit het Latijn naar het moderne Nederlands kan ineens iedereen de materie tot zich nemen en een kijkje nemen in het leven van de bewoners van het rivierengebied tijdens de Middeleeuwen.
In het bijzonder vertelt de kroniek over de vele overstromingen die het gebied van tijd tot tijd teisteren. Eťn van de beschreven overstromingen is de St. Elisabethsvloed; de stormvloed van 1421 die uiteindelijk De Biesbosch zou doen ontstaan en hierdoor ligt er ineens een link tussen de stad Tiel en De Biesbosch.
 

Copyrights: Atlas van Stolk (stolk5431). www.atlasvanstolk.nl

De Tielse kroniek bestaat grofweg uit een, in de zestiende eeuw tot stand gekomen bundeling van drie op zichzelf staande teksten; een vijftiende - eeuwse wereldkroniek, een opsomming van Tielse wetenswaardigheden uit de periode 1552 - 1566, een 16de eeuwse continuatie en een topografische beschrijving van het Heilige Land.
Het zijn echter de geschriften met Tielse wetenswaardigheden waar onze bijzondere interesse naar uitgaat.
Beschrijvingen uit de eerste hand van stormvloeden, ziektes, (stads)branden, dijkdoorbraken en andere direct of indirect met de bewoners van De Lage Landen gerelateerde zaken. Met een selectie van de beschrijvingen uit de kroniek willen we een beeld schetsen van deze vroege rivierbewoners en hun strijd tegen de elementen, maar voor we dat doen duiken we eerst in de historie van dit bijzondere document, De Chronicon Tielense.

Wordt vervolgd.

Tekst: Henk van de Graaf
Bronnen: De Tielse kroniek, Jan Kuys, Leontien de Leeuw, Valentijn Paquay en Remi van Schaik, Uitgeverij Verloren, 1983.
Afbeeldingen: Copyright Atlas van Stolk

 

sluit het venster om terug te gaan naar het magazine

Niets uit deze pagina mag worden gepubliceerd zonder toestemming van de auteur(s).
Ongevraagd gebruik van andermans beeldmateriaal is strafbaar.
2006 © Biesbosch.nu